Sıfatlar Konu Anlatımı

Sıfatlar Konu Anlatımı

Sıfat Nedir?

Adları nitelik, renk, durum, biçim, sayı bakımından belirten sözcüklerdir. Adlar, evrendeki varlıkların karşılığı olan sözcüklerdir; sıfatlar ise bu varlıkların özellikleridir. Sıfatlar niteleyecekleri ya da belirtecekleri adlardan önce gelirler.

Sıfatlar görev ve anlam bakımından niteleme sıfatları ve belirtme sıfatları (işaret sıfatı, belgisiz sıfat, sayı sıfatı, soru sıfatı) olmak üzere iki ana başlık altında incelenir:

1. Niteleme Sıfatları

Varlıkların (adların) şeklini, durumunu, hareketini, rengini, kısacası kalıcı özelliklerini gösteren sıfatlardır. Niteleme sıfatları isimlere sorulan “Nasıl?” sorusunun cevabıdır.

Örnek:
İhtiyar adam yerinden yavaşça kalktı.
Mavi gökyüzü içimdeki sıkıntıyı yok etti.
Tasasız gözlerle etrafı inceliyordu.
Yalnız insanlar genellikle içe kapanık olurlar.
Eski kıyafetlerini ihtiyacı olanlara verdi.
Kocaman masada sadece küçük bir bilgisayar vardı.

2. Belirtme Sıfatları

Adların sayısını belirten, yerlerini işaret eden, özelliklerini soran ve adları belli belirsiz olarak belirten sıfatların tümüne belirtme sıfatı denir. Belirtme sıfatları varlıkların geçici özelliklerini bildirir ve kendi içinde dört gruba ayrılır:

 

a. Sayı Sıfatları

Adların sayılarını, bölümlerini, sıralarını, parçalarını kesin olarak belirten sıfatlardır. Sayı sıfatlarının çeşitleri şunlardır:

Asıl Sayı Sıfatları: Adların sayılarını kesin olarak belirten sıfatlardır.
» Her gün iki saat ders çalışır, bir saat kitap okurum.

Sıra Sayı Sıfatları: Adların sıralarını, derecelerini belirten sıfatlardır.Sayı sıfatlarının sonuna “-nci” eki getirilerek yapılır.
» 77. yıl, birinci gün, 11’inci bölük…

Üleştirme Sayı Sıfatları: Adların bölümlere ayrıldığını, bölüştürüldüğünü gösteren sıfatlardır. Tam sayıların sonuna “-(ş)er, -(ş)ar” ekleri getirilerek yapılır.
» Beşer yıl hapis cezası almışlar.

Topluluk Sayı Sıfatları: Bir defada doğan birden fazla kardeş için kullanılır. Bunlardaki “z” sesi çokluk bildirir. Tamlanan çoğul olabilir.
» üçüz bebek, beşiz çocuklar…

Kesir Sayı Sıfatları: Bir varlığın oranını gösteren sıfatlardır.
yüzde bir ihtimal, yarım (yüzde elli) ekmek…

b. Belgisiz Sıfatlar

Adların sayılarını ve miktarlarını kesin olarak değil, yaklaşık, aşağı yukarı, belli belirsiz bildiren sıfatlardır. En çok kullanılanları şunlardır: “bir, birkaç, birçok, az, çok, biraz, birtakım, bütün, bazı, tüm, her, hiçbir, herhangi bir, kimi…”

Örnek:
Bazı işlerde acele edilmeli.
Birtakım çocuklar anne sevgisinden habersizdir.
Kimi insanlar toplumda düşünmeden konuşurlar.
Birçok seneler geçti, dönen yok seferinden.
Çoğu kişi bu konuda yeterli bilgiye sahip değil.
Bu yazarın bütün kitaplarını okudum.

Bir” sözcüğü hem sayı hem de belgisizlik sıfatı anlamında kullanılabilir. Bu sözcük “herhangi bir” anlamında kullanılıyorsa belgisiz sıfat, “tek bir adet” anlamında kullanılıyorsa sayı sıfatı olur.

Örnek:
Bir gün sen de beni anlayacaksın. (belgisiz sıfat)
Sana bir saat süre, sonra hemen gel. (sayı sıfatı)

c. Soru Sıfatları

Soru sıfatları, adların nitelik ve niceliklerini soru yoluyla öğrenmeyi amaçlayan, cevapları yine bir sıfat olan sözcüklerdir. Soru sıfatlarından bazıları şunlardır: ne, nasıl, nice, ne gibi, ne biçim, kaç, kaçıncı, hangi, kaçar…

Örnek:
Nasıl bir ayakkabı alalım?
Kaçar gün kaldın şehirlerde?
Ne gün gelmeyi düşünüyorsunuz?
En çok hangi gelinliği beğendin?
Kaç yıl yurt dışında kaldınız?
Kaçıncı sınıfta okulu bıraktın?

 

d. İşaret Sıfatları

Adları işaret ederek belirten ve adların yerlerini bildiren sıfatlardır. Adlara “Hangi?” sorusunu yönelttiğimizde işaret sıfatları bu soruya yanıt verir.

Örnek:
Bu soruya bir cevap veremedim o an.
Sana öteki öykülerimden söz ettim mi?
O çekmecede ne olduğunu hep merak ederdik.
Yarışmayı şu genç kazanmıştı.
Beriki okulun öğrencileri YGS’de başarılı olmuştu.
Diğer arabaları pek de beğenmemiştim.

Sıfat Tamlamaları

Bir ismin kendisinden önce gelen sıfatlarla oluşturduğu söz grubuna sıfat tamlaması denir. Sıfatlarla isimler herhangi bir ek almadan tamlama oluşturur. Sıfat tamlaması hem niteleme hem de belirtme sıfatlarıyla oluşturulabilir. Ayrıca bir sıfat birden fazla ismi niteleyip belirtebileceği gibi birden fazla sıfat da bir ismi niteleyip belirtebilir. Sıfat tamlamalarında birinci kelime yani sıfat tamlayan, ikinci kelime yani isim tamlanan görevindedir.
» Babasından kendisine eski bir ev kalmıştı. ( “eski bir” söz grubu tamlayan, “ev” adı ise tamlanandır.)
» Birçok kişi seninle aynı fikirde. (“birçok” sıfatı tamlayan, “kişi” adı ise tamlanandır.)
» İkinci sınıfta, şiir okuma yarışmasında birinci olmuştum. (“İkinci” sıfatı tamlayan, “sınıfta” adı ise tamlanandır.)
» Nasıl bir kitap yazmayı planlıyorsunuz? (“Nasıl bir” söz grubu tamlayan, “kitap” adı ise tamlanandır.)
» Bu yol yürümekle bitmeyecek gibi. (“Bu” sıfatı tamlayan, “yol” adı ise tamlanandır.)

Pekiştirme Sıfatları

Sıfat görevindeki sözcüğe ön ek olarak “m, p, r, s” ünsüzlerinden uygun olanı getirilir ve sıfatın anlamı güçlendirilerek pekiştirme sıfatları oluşturulur. Aynı zamanda sıfatların arasına “mı, mi, mu, mü” soru edatı getirilerek ya da sıfat türündeki ikilemeler kullanılarak da pekiştirme sıfatları oluşturulabilir.

Örnek:
Masmavi gökyüzünü seyretmeye doyamıyorduk.
Güzel mi güzel bir elbise almıştı.
İri iri gözlerini dikmiş, bize bakıyordu.
Sınavda zor mu zor sorular sormuştu.

Küçültme Sıfatları

Küçültme sıfatları “-ce, -msi, -cik, -mtrak” gibi eklerle oluşturulur. Bu ekleri alan sıfatların anlamında daralma ya da küçülme meydana gelir.

Geniş bir evde oturuyordu. / Genişçe bir evde oturuyordu.
Yeşil bir elbise giymişti. / Yeşilimtrak bir elbise giymişti.
Küçük çocuk yardıma muhtaçtı. / Küçücük çocuk yardıma muhtaçtı.
Sütlacın ekşi bir tadı vardı. / Sütlacın ekşimsi bir tadı vardı.

 

Adlaşmış Sıfatlar

Niteleme sıfatları çekim eki aldığında yahut sıfatın önündeki isim düşüp sıfat tek başına kullanıldığında adlaşır. Bu tür kelimelere adlaşmış sıfat denir. Adlaşmış sıfatlar niteleme sıfatlarıyla yapılır.

Örnek:
Akıllı insan zamanı boşa harcamaz. (niteleme sıfatı)
Akıllılar zamanı boşa harcamaz. (adlaşmış sıfat)

Yaralı kadın, doktoru görünce sevindi. (niteleme sıfatı)
Yaralı, doktoru görünce sevindi. (adlaşmış sıfat)

Haylaz çocuk herkesi rahatsız etmişti. (niteleme sıfatı)
Haylaz, herkesi rahatsız etmişti. (adlaşmış sıfat)

Bozuk telefonları raftan kaldırdı. (niteleme sıfatı)
Bozukları raftan kaldırdı. (adlaşmış sıfat)

Kurallı Birleşik Sıfat

Kurallı birleşik sıfat iki şekilde karşımıza çıkar:
» Sıfat tamlamasının sonuna -lık/-lı/-sız ekleri eklenerek sıfat tamlaması başka bir ismi niteler hale getirilir.

kısa saç (sıfat tamlaması) – kısa saçlı kız
iki yıl (sıfat tamlaması) – lıkiki yıllık bina

» Sıfat tamlamasında sıfatla isim yer değiştirilip isme -ı / -i / -u / -ü eklerinden biri eklenerek sıfat tamlaması başka bir ismi niteler hale getirilir.

mavi göz → göz-ü mavi kadın
yırtık yaka → yaka-(s)ı yırtık kazak

2021 LGS Konuları ve Soru Dağılımları (MEB)

» LGS Puan Hesaplama

Test Soruları

⇒ 6. Sınıf Sıfatlar Testi Çözmek İçin 6. Sınıf Sıfatlar Test Soruları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 5. Sınıf Türkçe test soruları çözmek için 5. Sınıf Türkçe Testleri Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz

⇒ 6. Sınıf Türkçe test soruları çözmek için 6. Sınıf Türkçe Testleri Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ 7. Sınıf Türkçe test soruları çözmek için 7. Sınıf Türkçe Testleri Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ 8. sınıf Türkçe testleri çözmek için 8. Sınıf Türkçe Testleri Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ Tüm sınıfların Türkçe testlerini görmek için Türkçe Testi Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Türkçe Konuları

⇒ 5. Sınıf Türkçe Konularını Görmek İçin 5. Sınıf Türkçe Konuları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 6. Sınıf Türkçe Konularını Görmek İçin 6. Sınıf Türkçe Konuları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 7. Sınıf Türkçe Konularını Görmek İçin 7. Sınıf Türkçe Konuları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 8. Sınıf Türkçe Konularını Görmek İçin 8. Sınıf Türkçe Konuları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

Sözel Mantık Soruları çözmek için sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ LGS Türkçe deneme soruları çözmek için LGS Türkçe Deneme çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Sıfatlar Çalışma Kağıdı indirmek için linke tıklayın.

Türkçe Çalışma Kağıdı indirmek için linke tıklayın.

No comment