Share on twitter
Share on facebook
Share on linkedin
Share on email
Serveti Fünun Şiir Özellikleri

Serveti Fünun Şiiri Özellikleri Kısaca

Servet-i Fünun döneminin şiir anlayışı Tanzimatçılardan bir hayli farklıdır. Özellikle parnasizmin etkisiyle şiirde biçim mükemmelliğine büyük değer vermişler, “sanat için sanat” görüşüyle, şiiri ideolojik bir anlatım yolu olmaktan çıkarmışlardır. İlk kez, Batı’dan alınan sone, terza-rima gibi nazım biçimlerini kullanmışlardır.

Aruzu şiirin vazgeçilmez bir ahenk unsuru olarak görmüşler, çoğu kez bu vezni Divan şairlerinden daha iyi kullanmışlar, onu Türkçeye kolaylıkla uygulamışlardır. Aruzu bir musiki kaynağı olarak gören Servet-i Fünuncular, özellikle serbest müstezat nazım şeklini geliştirmişlerdir.

Şiirde kişisel konuların yanında doğa betimlemelerine büyük yer verilmiş, sosyal konulardan uzak durulmuştur.

Servet-i Fünun Şiirinin Genel Özellikleri

Servet-i Fünun şiirinin yapısal özelliklerine geçmeden önce bu şiirin hangi anlayışın ürünü olduğunun iyi bilinmesi gerekir. Bu yüzden öncelikle bu şiirin zihniyetini, ahenk unsurlarını dil ve anlatım özelliklerini inceleyelim.

Zihniyet

Servet-i Fünuncular, “Sanat sanat içindir.” görüşünü benimsemişlerdir. Herhangi bir halk sınıfına hitap etmekten uzak kalmışlar; “seçkin zümre” edebiyatı (salon edebiyatı) oluşturmuşlardır.

Şiiri ideolojik bir anlatım yolu olmaktan çıkarmışlardır. Dönemin siyasal baskıları yüzünden onların şiirlerinde sosyal ve siyasal gündem yer almaz. Bireysel duyarlılıkla eser vermişlerdir.

Ahenk Unsurları

Servet-i Fünuncular şiirde musikiye çok önem verdikleri için, dış ahenk açısından aruzu vazgeçilmez bir unsur olarak görmüşler, Türkçeye başarıyla uygulamışlardır.

Aruz kalıplarını müzik değerleri bakımında ele almışlardır. Kalıbın, şiirin temasına ve dize içindeki sözcüklerle uyumlu olmasına dikkat etmişlerdir.

Temaya göre bir şiirde birden çok aruz kalıbı kullanmışlardır. Hece ölçüsünü ciddiye almamış, bu ölçüyle sadece çocuk şiirleri yazmışlardır.

Recaizade Mahmut Ekrem’in dile getirip uyguladığı “kulak için kafiye” anlayışını kabul etmişlerdir. Farklı türden sözcüklerle kafiye yapmışlardır. Sonuçta Türk aruzunu oluşturmuşlardır.

Dil ve Anlatım

Servet-i Fünuncular parnasizm akımının etkisinde kaldıkları için, bu akımın dilde kusursuz olma ilkesine bağlı kalmışlardır. Bu yüzden özel bir şiir dili yaratma hevesinde olmuşlar; hatta bunu bir “şiir davası” olarak görmüşlerdir.

Şiirde bir şeyi anlatmaktan çok, sanat yapmayı amaçlamışlardır.

Zarif ve ahenkli bir dil oluşturmak istemişlerdir. Mecazlara, benzetmelere, ses değeri yüksek olan imgelere çokça yer vermişlerdir.

Arapça ve Farsça dil kurallarını kullanmışlardır. Dilimizde o zamana kadar olmayan Farsça ve Arapça kelimeleri de dilimize sokmuşlardır.

Söz diziminde Fransızcanın etkisinde kalmışlardır. Bu bağlamda Farsça kelimelerin söylenişinde âdeta bir alafrangalık bulmuşlar, Farsça tamlama ve kelimelerden Fransızca söyleyişleri andıranları çokça kullanmışlardır. “jale, müjgan gibi içinde “j” olan sözcükleri Fransızca sözcüklere benzediği için sıkça kullanmışlardır.

Tema

Servet-i Fünuncular, siyasal baskılar nedeniyle toplumsal sorunlardan uzak kavramlar üzerinde durmuşlardır. Zaten şiir anlayışları da sanat ağırlıklı olduğundan toplumsal konuları şiire uygun görmemişlerdir. Bireysel temaları ele almayı uygun görmüşlerdir. Fikret’in toplumsal içerikli şiirleri onun Servet-i Fünun dönemi sonrasında yazdığı şiirlerdir.

Şiirin konusunu genişletmişlerdir. En basit nesne, günlük olaylar, gözlem ve duyguları bile şiirlerinde konu olarak işlemişlerdir.

Onların “intihar, kimsesizlik ve inziva, ölümle biten aşklar, sarı-siyah gibi daha çok hastalığı ve ölümü temsil eden renkler, karanlık” gibi temaları işlemelerinde dönemin siyasal şartlarını, karakter yapılarının ve sanat anlayışlarının önemli payı vardır.

Gelenek

Servet-i Fünun Döneminde Batı etkisindeki Türk edebiyatı en önemli atılımlarını yapmış, tamamen Batılı bir nitelik kazanmıştır. Bu bağlamda onlar Batılı anlayışa bağlı kalarak kendi şiir geleneklerini oluşturmuşlardır.

Diğer Konu Başlıkları

Serveti Fünun Edebiyatının Oluşumu ve Genel Özellikleri
Serveti Fünun Nazım Şekilleri Kısaca
Servet i Fünun Roman ve Hikâye Türünün Özellikleri
Servet i Fünun Genel Özellikleri Maddeler Halinde Kısaca
Serveti Fünun Dönemi Öğretici Metinler Özellikleri Türleri

Türk Dili ve Edebiyatı Konularını Görmek İçin Linke Tıklayın

İLGİLİ YAZILAR

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı DYK Kurs Planı
Araştırma
Editör

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı DYK Kurs Planı 2021-2022

Ana Başlıklar;9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı DYK Kurs Planı 2021-2022Kurs Planları Nasıl Hazırlanırİlginizi Çekebilecek Konuları 9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı DYK Kurs Planı