İsimler Konu Anlatımı

İsimler Konu Anlatımı

İsimler İsimler (Adlar) Nedir?

Canlı, cansız bütün varlıkları, kavramları, hatta fiilleri karşılayan, onları ifade etmeye, tanımaya, birbirinden ayırmaya yarayan sözcüklere isim (ad) denir. Adlar dildeki kullanılış özelliklerine göre çeşitli sınıflara ayrılır:

 

1. Varlıklara Verilişine Göre Adlar

a. Tür Adları (Cins Adlar): Aynı türden olan varlıkların ortak adına tür adı (cins ad) denir. Araç-gereç, eşya adları, organ adları, hayvan ve bitki türleri, iş, meslek türleri, gıda türleri, terimler, sayı adları, zaman adları tür adı olarak kabul edilir. Tür adları cümlenin başında olmadığı sürece küçük harfle başlar.

» meyve, kalem, ceket, yol, kız, yağmur, hayal, deniz, gölge, insan…
b. Özel Adlar: Tek ve kendine özgü olan varlık ve kavram adlarıdır. Özel adların en belirgin yapısal özelliği baş harflerinin büyük yazılmasıdır. Şu ad grupları özel ad kapsamına girmektedir:

» Kişi Ad ve Soyadları: Murat, Leyla Moran…
» Din ve Mezhep Adları: İslâm, Musevilik…
» Yer Adları: Afrika, Şili…
» Hayvanlara Verilen Adlar: Minnoş, Karabaş…
» Kurum-Kuruluş Adları: Devlet Su İşleri, Merkez Bankası
» Milli ve Dini Bayram Adları: Kurban Bayramı, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı…
» Tarihi Olay ve Dönem Adları: Milli Mücadele Dönemi, I. Dünya Savaşı…
» Kitap, Dergi ve Gazete Adları: Çalıkuşu, Varlık…
» Dil Adları: Türkçe, İngilizce…
» Yapı, Anıt Adları: Dolmabahçe Sarayı, Anıtkabir…
» Gök Cisimlerine Verilen Adlar: Güneş, Dünya…

2. Varlıkların Oluşumuma Göre Adlar

a. Somut Adlar: Duyu organlarıyla algılanabilen varlıkları karşılayan adlardır.
» gazete, mavi, ekşi, yumuşak, soğuk, gürültü, insan…
b. Soyut Adlar: Duyu organlarıyla algılanamayan, akıl ve duygu yoluyla idrak edilen varlıkları ya da kavramları karşılayan adlardır.

» sevgi, nefret, korku, umut, heyecan, mutluluk…

3. Varlıkların Sayısına Göre Adlar

a. Tekil Adlar: Sayısal olarak tek olan, birden fazla olmayan varlıkları karşılayan adlardır.
» çocuk, bahçe, sevgi, okul, ağaç…
b. Çoğul Adlar: Birden fazla varlığı karşılayan ve “-ler” takısını taşıyan adlardır.
» çocuklar, bahçeler, sevgiler, okullar, ağaçlar…
c. Topluluk Adları: “-ler” çoğul takısını almayan, ancak birden fazla varlığı karşılayan adlardır. Bu adlar genellikle birden fazla unsurun oluşturduğu bir bütünlüğü ya da topluluğu ifade eder.

» sınıf, ekip, sürü, ordu, millet, aile, bölük, halk, toplum, düzine, demet, takım…

 

Ad Tamlamaları

Bir adın aitlik ilgisi bakımından daha belirli hâle gelmesi için başka bir ad tarafından tamlanmasıyla meydana gelen söz öbeğine ad tamlaması denir. Belli kurallar dahilinde en az iki sözcük bir araya gelerek ad tamlamasını oluşturur.

Ad tamlamaları “tamlayan” ve “tamlanan” olmak üzere iki unsurdan oluşur. Tamlayan birinci sözcük, tamlanan ise ikinci sözcüktür. Ad tamlamalarının tamlayanında ilgi (-ın, -nın), tamlananında ise iyelik eki (-ı) vardır.

» Kapının sesi, gecenin karanlığı, okul yolu

Ad tamlamaları tamlayan ve tamlanan ilişkisine göre üçe ayrılır.

1. Belirtili Ad Tamlaması

Tamlayanın ilgi (-ın/-in/-un/-ün), tamlananın iyelik (-ı/-i/-u/-ü) eki aldığı tamlamalardır. Her iki unsuru da ek alarak oluşturulan bu tür tamlamalarda tamlayan ve tamlanan arasında aitlik ilgisi vardır. Tamlananda kullanılan iyelik eki bu unsurun neye – kime ait olduğunu ifade eder.
Örnek:
Yazarın evi bir zamanlar bu sokaktaymış. / Bilgisayarın hafızası dolmuştu.
Duvarın üstü yabani otlarla kaplıydı. / Evin odaları çok geniş olunca insan ferahlıyordu.
Sınıfın kapısı uzun süre kapalı kalmıştı. / Bu konuda çocuklarının fikrini önemsiyordu.
Belirtili ad tamlamasıyla ilgili özel durumlar:
» Belirtili ad tamlamalarında bir tamlayan birden fazla tamlanana bağlanabileceği gibi, bir tamlanan da birden fazla tamlayana bağlanabilir.
“Evin bahçesi, odaları, mutfağı o kadar geniş ki…” / “Evin ve okulun bahçesi yemyeşildi.”

» Bazı tamlamalarda tamlayan düşüp sadece tamlanan söylenebilir. Bu tür tamlamalarda “iyelik ekleri” tamlayan
hakkında ipuçları verir. Bu tür tamlamalara tamlayanı düşmüş ad tamlaması denir.
Yaptıkları bini aştı. (onun yaptıkları) / Yüzüğümü kaybedince çok üzüldüm. (benim yüzüğüm)

» Belirtili ad tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına başka sözcükler girebilir. Bu durum tamlamanın niteliğini değiştirmez.
Dedemin mavi gözlerine hayran hayran bakardım. / Evin yemyeşil bahçesinde kendini mutlu hissediyordu.

» Bazı tamlamalarda tamlayan ile tamlananın yeri değişebilir. Yani önce tamlanan sonra tamlayan söylenebilir. Bu durumu tamlayanın ve tamlananın aldığı eklerden hareketle tespit edebiliriz.
Uğruna bir ömrü feda edeyim senin. (senin uğruna) / Sabrı herkesi etkilemişti babamın. (babamın sabrı)

» Tamlananı zamir olan isim tamlamalarında tamlayan eki “-ın” yerine “-den” kullanılabilir.
Öğretmenler-in bazısı – Öğretmenler-den bazısı / Arkadaşlarım-ın birkaçı – Arkadaşlarım-dan birkaçı

 

2. Belirtisiz Ad Tamlaması

Tamlayanın ek almayıp tamlananın iyelik eki aldığı tamlamalardır. Bu tür tamlamalarda bir isim başka bir isme aitlik ilgisiyle değil, bir nesne ya da kavram ismi oluşturma ilgisiyle bağlıdır.
Örnek:
İşçiler otobüs durağında bekliyor. / Meyve bahçesi çoktan kurumuştu.
Sinema salonu hınca hınç doluydu. / Apartman sakinleri esnaflardan şikayetçiydi.
Çocuk kitapları okumaya bayılırdı. / Yaz mevsimi ile birlikte sahiller canlandı.

3. Zincirleme Ad Tamlaması

Tamlayanın, tamlananın veya her ikisinin kendi içinde başka bir ad tamlaması olduğu söz öbekleridir. Zincirleme ad tamlamaları en az üç adın zincirleme bir aitlik ilişkisi oluşturmasıyla meydana gelir.
Örnek:
Macera romanlarının okuyucusu çok az. / Okul müdürünün odası temizlendi.
Sanat dergilerinin fiyatı çok yüksek değildir. / Tarım işçilerinin elleri nasırlıydı.
Çocuğun sırt çantası kaybolmuştu. / Ali’nin kardeşinin notları çok iyi.

2021 LGS Konuları ve Soru Dağılımları (MEB)

» LGS Puan Hesaplama

Test Soruları

⇒ 6. Sınıf İsimler Testi Çözmek İçin 6. Sınıf İsimler Test Soruları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 5. Sınıf Türkçe test soruları çözmek için 5. Sınıf Türkçe Testleri Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz

⇒ 6. Sınıf Türkçe test soruları çözmek için 6. Sınıf Türkçe Testleri Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ 7. Sınıf Türkçe test soruları çözmek için 7. Sınıf Türkçe Testleri Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ 8. sınıf Türkçe testleri çözmek için 8. Sınıf Türkçe Testleri Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ Tüm sınıfların Türkçe testlerini görmek için Türkçe Testi Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Türkçe Konuları

⇒ 5. Sınıf Türkçe Konularını Görmek İçin 5. Sınıf Türkçe Konuları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 6. Sınıf Türkçe Konularını Görmek İçin 6. Sınıf Türkçe Konuları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 7. Sınıf Türkçe Konularını Görmek İçin 7. Sınıf Türkçe Konuları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 8. Sınıf Türkçe Konularını Görmek İçin 8. Sınıf Türkçe Konuları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

Sözel Mantık Soruları çözmek için sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ LGS Türkçe deneme soruları çözmek için LGS Türkçe Deneme çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

İsimler Çalışma Kağıdı indirmek için linke tıklayın.

Türkçe Çalışma Kağıdı indirmek için linke tıklayın.

No comment