Share on twitter
Share on facebook
Share on linkedin
Share on email
Hikaye (Öykü) Nedir?

Hikaye (Öykü) Nedir?

Bu yazımızda sizler için Hikaye (Öykü) Nedir? konusunu derledik, Hikaye (Öykü) Nedir? yazımızı güzel bir anlatımla sizler için hazırladık. Hikaye (Öykü) Nedir? konusunu örnekleriyle birlikte okuyarak konusunu daha iyi anlayacaksınız. Hikaye (Öykü) Nedir? sayfamızı arkadaşlarınızla veya sosyal medyada paylaşarak arkadaşlarınızda faydalanmasına yardımcı olabilirsiniz.

Yaşanmış ya da yaşanması mümkün olan olayların okuyucuya haz verecek şekilde anlatıldığı kısa edebi yazılara hikâye (öykü) denir. Hikâye, insan yaşamının bir bölümünü, yer ve zaman kavramına bağlayarak ele alır.

Hikayenin Özellikleri

⇒ Hikaye yazarı gerçeği olduğu gibi aktarmaz, kendi sanat anlayışı ve edebi zevkine göre değiştirir, yeniden kurgular. Bu yönüyle hikâyeler gerçeğin kendisini değil, daha etkileyici hale getirilmiş biçimini ortaya koyar.

⇒ Hikâyede olay ya da durum söz konusudur. Olay ya da durum kişilere bağlanır; olay ya da durumun ortaya konduğu yer ve zaman belirtilir; bunlar sürükleyici ve etkileyici anlatımla ortaya konur. Hikâyelerde okuyucuyu heyecanlandırmak veya bir durumu okuyucuya aktarmak amaçlanır.

⇒ Hikâyeler, gerçek ya da düş ürünü bir olayı kısa şekilde anlatır. Kısa oluşu, yalın bir olay örgüsüne sahip olması, genellikle önemli bir olay ya da sahne aracılığıyla tek ve yoğun bir etki uyandırması ve az sayıda karaktere yer vermesiyle roman ve diğer anlatı türlerinden ayrılır.

⇒ Hikâye kısa bir edebi tür olduğu için bu eserlerde fazla ayrıntıya girilmez. Olayın ya da durumun öncesi, sonrası okura sezdirilir.

⇒ Modern hikâyenin dünya edebiyatındaki ilk örneğini Boccacio “Decameron” adlı hikâyesiyle vermiştir.

 

Hikayenin Yapı Unsurları

Hikâyenin yapı unsurları arasında olay, mekân, zaman, kişi ve anlatıcı gösterilebilir.

Olay: Öykü kahramanının başından geçen olay ya da durumdur. Hikâyeler olay eksenli yazılardır. Hikâyelerde bir asıl olay vardır. Ancak bazen bu asıl olayı tamamlayan yardımcı olaylara da rastlanabilir.

Mekân (Yer-Çevre): Hikâyede sınırlı bir çevre vardır. Olayın geçtiği çevre çok ayrıntılı anlatılmaz, kısaca tasvir edilir. Olayın anlatımı sırasında verilen ayrıntılar çevre ve yer hakkında okuyucuya ipuçları verir.

Zaman: Hikâye kısa bir zaman diliminde geçer. Hikâyeler geçmiş zamana göre (-di) anlatılır. Özellikle durum öykülerinde zaman açık olarak belirtilmez, sezdirilir.

Kişi: Hikâyede kişi sayısı sınırlıdır. Bu kişiler “tip” olarak karşımıza çıkar ve ayrıntılı bir şekilde tanıtılmaz. Kişiler veya tipler, belli bir olay içinde gösterilir. Bu tiplerin de çoğu zaman sadece belli özellikleri yansıtılır. Romanda olduğu gibi, kişilerin bütün yönleri verilmez. Bu bakımdan hikâyede kişilerin psikolojik özelliklerine ayrıntılı olarak girilmez.

Anlatıcı: Anlatmaya bağlı edebi metinlerde olduğu gibi hikâyelerde de yazar anlatma görevini bir anlatıcıya yükler. Okuyucu bütün olup biteni bu anlatıcı aracılığıyla öğrenir. Bu tür metinler anlatıcının bakış açısıyla ortaya konmaktadır. Bu bakış açıları da şunlardır:

İlahi (Hâkim) Bakış Açısı: Edebi metinlerde kullanılan en eski yöntemdir. Bu yöntemde sınırsız bir bakış açısı vardır. Anlatıcı, öyküde anlatılanların tamamını bilen bir varlıktır. Kahramanların gizli konuşmalarını, kafalarından ve gönüllerinden geçeni anlatır. Zaman zaman kendi yorumlarını ekleyebilir, açıklamalarda ve yargılarda bulunabilir. Öyküde ne kadar kişi varsa her birinin açısından olayları ayrı ayrı görmemizi sağlar. Öyküyü kimi zaman hızlandırma, kimi zaman da yavaşlatma olanağı vardır. Bu bakış açısında genellikle III. tekil şahıslı anlatım vardır.

Kahraman Anlatıcının Bakış Açısı:

Bu yöntemde olayı anlatan “ben” vardır. Bu ben, öykünün kahramanıdır. Olaylar ancak anlatıcının başından geçtiği biçimiyle anlatıldığından inandırıcılığı yüksektir. Bu bakış açısında I. tekil şahıslı anlatım vardır.

Gözlemci Anlatıcının Bakış Açısı: Bu yöntemde olaylar dışarıdan görüldüğü biçimiyle nesnel bir tarzda aktarılır. Olaylar bize anlatılmıyor da kişinin gözünün önünde oluyormuş izlenimi verilir. Kişilerin duygu ve düşünceleri eylemlerinden anlaşılır. Kişiler ve iç dünyaları ile ilgili, kendi söylediklerini ve davranışlarını dikkatleizleyerek bir fikir sahibi olunabilir. III. tekil şahıslı anlatım söz konusudur.

Konu: Hikâyede başkahramanın çevresinde gelişen ana olaya konu denir. Konu göz önünde ve somut olarak kendini gösteren olayların genel adıdır.

Tema: Bir hikâyenin okuyucuya vermek istediği ana duygu ya da sezdirmek istediği düşüncedir. Tema genellikle soyut bir kavramla ifade edilir.

Çatışma: Hikâyenin temasını ortaya çıkaran en önemli unsur çatışmadır. Birbirine zıt karakterli insanların ilişkilerinde yaşanan çatışmalar yazarın “iyi olanı öne çıkarma” amacına hizmet eder. İyi ile kötü arasındaki çatışmadan ortaya çıkacak tema, iyinin ne kadar önemli olduğu sonucunu ortaya koyacaktır.

Hikayede Plan

Hikâyenin planı da diğer yazı türlerinde olduğu gibi üç bölümden oluşur.

Serim: Hikâyenin giriş bölümüdür. Bu bölümde olayın geçtiği çevre, kişiler tanıtılarak ana olaya giriş yapılır.

Düğüm: Hikâyenin bütün yönleriyle anlatıldığı en geniş bölümdür.

Çözüm: Hikâyenin sonuç bölümü olup merakın bir sonuca bağlanarak giderildiği bölümdür.

 

Hikaye Türleri

Hikâye türünün tarihsel gelişimi incelendiğinde karşımıza iki tür hikâye çıkmaktadır. Bu türler, olay öyküsü ve durum öyküsü olarak adlandırılır.

Olay Hikayesi

» Bu tarz öykülere klasik vak’a öyküsü de denir.» Bu tür öykülerde olaylar zinciri, kişi, zaman, yer ögesine bağlıdır.
» Olaylar serim, düğüm, çözüm sırasına uygun olarak anlatılır.
» Olay, zamana göre mantıklı bir sıralama ile verilir; düğüm bölümünde oluşan merak, çözüm bölümünde giderilir.
» Bu teknik, Fransız sanatçı Guy de Maupassant (Guy dö Mopasant) tarafından geliştirildiği için bu tür tarafından geliştiridiği için bu tür öykülere Maupassant tarzı öykü de denir.
»Bu tarzın edebiyatımızdaki en önemli temsilcisi Ömer Seyfettin’dir. Ayrıca Refik Halit, Reşat Nuri, Yakup Kadri, Orhan Kemal, Samim Kocagöz, Necati Cumalı, Talip Apaydın olay öyküsünün temsilcileri arasındadır.

Durum Hikayesi

» Bu tarz öykülere modern öykü de denir.
» Bu öykülerde kişisel ve sosyal düşünceler, duygu ve hayaller ön plana çıkar.
» Hikâye anlatılırken serim, düğüm, çözüm bölümlerine uyulmaz.
» Bu tür öykülerde merak ögesi ikinci plandadır. Yazar, günlük hayattan bir kesit sunar veya bir durumunu anlatır.
» Durum öyküsü ünlü Rus edebiyatçı Anton Çehov tarafından geliştiridiği için bu tür öykülere Çehov tarzı öykü de denir.
» Bu tarz öykünün Türk edebiyatındaki temsilcileri Sait Faik Abasıyanık ve Memduh Şevket Esendal’dır.

Hikayede Anlatım Biçimleri

Hikâyelerde genellikle geçmiş zamanlı anlatım tercih edilir. Hikâyede kullanılan dil ve anlatımın özelliği yazardan yazara farklılık gösterse de çoğunlukla öyküleyici ve betimleyici anlatım türlerinden yararlanılır.

Öyküleyici Anlatım: Anlatıcının bir olayı ya da durumu anlattığı, naklettiği anlatım türüne öyküleyici anlatım denir. Öyküleyici anlatımda “görülen, izlenen bir durumu aktarma” söz konusudur. Bu anlatım türü “olay, kişi, yer ve zaman” unsurları üzerine kurulur ve olayların anlatımında kronolojiye uyulur.

Betimleyici Anlatım: Betimleme nesnelerin, varlıkların, belirgin özelliklerini tanıtıp göz önünde canlandırmaktır. Başka bir deyişle, sözcüklerle resim yapma işidir. Bu anlatımda okuyucunun çeşitli duyularına seslenilerek okuyucuya anlatılan varlıkla ilgili izlenim kazandırmak amaçlanır. Bu amacın gerçekleşmesi için titiz bir gözlem gerekir. Gözlem sırasında ayırt edici özelliklerin anlatılmasına özen gösterilir. Betimleyici anlatımda sıfatlardan bolca yararlanılır.

 

Hikayede Anlatım Teknikleri

Diyalog Tekniği: Hikâye kahramanlarının karşılıklı konuşmalarına dayanan anlatım tekniğidir. Diyalog tekniği sayesinde olaylar akıcılık kazanır. Bu teknik uygulanırken hikâyedeki kahramanların yaşadıkları yerin ağız özellikleri, kişilerin sosyal statüleri göz önünde bulundurulmalıdır.

İç Konuşma Tekniği: Kahramanların içsel konuşmalarını aktaran tekniktir. Burada kişilerin herhangi bir olayla ilgili duygu ve düşünceleri sesli düşünme şeklinde okuyucuya aktarılır.

Türk Dili ve Edebiyatı Konularını Görmek İçin Linke Tıklayın

İLGİLİ YAZILAR

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı DYK Kurs Planı
Araştırma
Editör

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı DYK Kurs Planı 2021-2022

Ana Başlıklar;9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı DYK Kurs Planı 2021-2022Kurs Planları Nasıl Hazırlanırİlginizi Çekebilecek Konuları 9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı DYK Kurs Planı