Halide Edip Adıvar Kimdir?

1884 yılında İstanbul’da dünyaya gelen Halide Edip Adıvar, Türk edebiyatının önemli yazarlarından birisidir. Babası tarafından İngiliz terbiyesi ile yetiştirilmek istenen Halide Edip Adıvar, Üsküdar’da bir Amerikan Kız Koleji’nde okutulmuştur. Üsküdar Amerikan Kolejine gittiğinde Halide Edip Adıvar henüz daha yedi yaşındaydı. O süreçte yaşı büyütüldü için çevredekiler onu gerçek yaşını bilmiyordu. Uzun bir süre Kız Koleji’nde Rıza Tevfik’ten özel olarak Fransız edebiyatı dersleri aldı. Özel derslerin yanı sıra Doğu’nun mistik edebiyatını da uzun bir süre dinledi ve bu konuyla ilgili araştırmalar yapmaya çalıştı. Bir süre sonra Salih Zeki’den özel matematik dersleri almaya başladı. İlerleyen yıllarda da Salih Zeki ile bir evlilik yaptı. 1901 yılında kolejden mezun oldu. Bir dönem Hristiyan okullarında Müslüman çocuklar okutulmadığı için okuldan uzaklaştırma almış olsa da, bu yıl içerisinde Hristiyan okulundan Müslüman olarak mezun olan ilk kadın oldu.

Annesi Fatma Hanım’ı çok küçükken verem hastalığından kaybeden Halide Edip Adıvar annesizliğin getirmiş olduğu bir olgunluk ile büyüdü. Onun şanslı ve imkanlar içerisinde büyümesine yardımcı olan kişi babasıydı. Babası eğitim konusunda çok bilgili bir insandı. Bu nedenle çocuğunun iyi bir eğitim alması için tüm imkanlarını kullandı.

Kolejden mezun olacağı 1901 yılında kendinden bir hayli büyük olan matematik öğretmeni Salih Zeki Bey ile dünyevine girdi. Bu evlilikten 1903 yılında oğulları Ayetullah’ı dünyaya getirdi. 1910 yılında ise eşi Salih Bey ile ayrıldı.

Halide Edip Adıvar’ın Kariyeri

Üsküdar Amerikan kolejinden mezun olduktan kısa bir süre sonra birçok farklı eserlerin çevirisini yaptı. Hemen ardından da 1908 yılında birçok farklı gazetede kadın hakları konusu ile ilgili yazılar yazıp, yayınlamaya başladı. İlk yazısı “Tahin” isimli gazetede yayınlandı. 1909 yılından sonra eğitim alanına yöneldi. Eğitim alanında müfettişlik ve öğretmenlik yaptı.

Tüm kadınların toplumsal bir yaşama katılması ve eğitilmesi kapsamında Tealâ-i Nisvan Cemiyetini kurdu. 1912 tarihinde kurulmuş olan Türk Ocağı’na katıldı. 1919 tarihinde Wilson Prensipleri Cemiyeti’nin kurucularının arasında uzun bir süre yer aldı. Aynı yıl içerisinde İzmir, Yunan ordusu tarafından işgal edildi. Halk protesto amacı ile Sultanahmet meydanında bir miting düzenledi. Halide Edip Adıvar’ın bu mitingde yapmış olduğu etkili konuşma ile ülkede büyük bir yankı uyandırdı. Bu konuşma nedeniyle hakkında bir soruşturma açılınca, 1917 tarihinde evlenmiş olduğu ikinci eşi Adnan Adıvar ile birlikte Anadolu’ya geçerek kurtuluş Savaşı’na katılım sağladı. Kurtuluş savaşında canının son damlasına kadar mücadele veren Halide Edip Adıvar, Sakarya Savaşında onbaşı, İzmir’in kurtuluşundan hemen sonra ise başçavuş rütbesini almaya hak kazandı.

Cumhuriyet ilan edildikten hemen sonra yurtdışına gitti. 14 gün boyunca Fransa ve İngiltere sınırları içerisinde kaldı. 1939 yılında ise Türkiye geri dönerek İstanbul Üniversitesi’nde yeni görevine başladı. 1950 yılında Demokrat Parti tarafından İzmir Milletvekili seçilerek meclisin içerisine girdi. Yaşadığı yıllar boyunca yayınlamış olduğu bazı eserleri şu şekildedir;

  • Yeni Turan
  • Ateşten Gömlek
  • Tatarcık
  • Sinekli Bakkal
  • Harap Mabetler
  • Türk’ün Ateşle İmtihanı
  • Mor Salkımlı Ev

Halide Edip Adıvar’ın Ölümü

1955 yılı içerisinde hayat arkadaşı olan Adnan Bey’i kaybetti. Hayat arkadaşının ölümü onun için sarsıcı bir kayıp oldu. Hayat arkadaşını kaybettikten sonra böbrek yetmezliği teşhisi konuldu. Hayata tutunmakta zorluk çeken Halide Edip

Adıvar 9 Ocak 1964 tarihinde dünyaya gözlerini kapadı. Cansız bedeni ölümünün hemen ardından Merkezefendi mezarlığına defnedildi.

No comment