Araştırmaİlk, Orta Öğretim ve Lise Sınıfları

Gök Cisimleri Nedir? Gök Cisimleri Ne Demek?

Gök Cisimleri Nedir? Gök Cisimleri Ne Demek?

Geceleyin bulutsuz bir havada gökyüzüne baktığımızda sayısız miktarda gördüğümüz yıldız, gök taşı ve gezegenlerin tümüne gök cisimleri denir. Uzayda ayrıca yıldızların oluşumunu sağlayan ve adına bulutsu (nebula) denilen kütleler de vardır. Bulutsular, uzayın derinliklerinde bulunan ve çok yoğun olmayan toz, hidrojen, helyum ve diğer gazlardan oluşan gök cisimleridir. Bunlar yıldızların doğdukları yerlerdir. Bulutsuların bazıları çevrelerinden aldıkları ışınımları soğurup tekrar dışarı yayarlar. Bazıları ise çevrelerindeki yıldızların ışığının bir bölümünü yansıtarak ışıklı biçimde görünürler. Karanlık bulutsular ise çevrelerindeki yıldızların ışığını soğurarak görünmezler. Görünüş biçimlerine göre aşağıda bazı bulutsu resimleri verilmiştir.

orion bulutsu
orion bulutsu

 

kartal bulutsu görünümü
kartal bulutsu
at başı bulutsu
alt başı bulutsu

 

Kara Delik; her türlü kütle ve ışınımın kendisinden kaçmasına izin vermeyecek derecede çekim alanına sahip kütlesi büyük bir uzay cismidir. Kara deliğin oluşumu, yıldızın kendi içine doğru çökerek çok büyük bir oranda yoğunlaşması şeklindedir. Yıldızın iç basıncı kendi kütle çekimini yenemediği durumda yıldız kendi içine doğru çökmeye başlar.

Gök cisimlerinden biri de yıldızlardır. Yıldızlar, uzaydaki bulutsu adı verilen gaz ve toz yığınlarının bir araya gelerek sıkışmalarıyla meydana gelir. Güneş; orta ölçekli bir yıldızdır.

Aşağıda yıldızların bazı özellikleri verilmiştir.
♦ Küresel gaz topları şeklindedirler.
♦ Kütle, renk ve parlaklık bakımından değişkenlik gösterirler.
♦ Renkleri, onların sıcaklıkları hakkında bizi bilgilendirir.
♦ Kırmızı renkteki yıldızlar düşük sıcaklıkta, sarı yıldızlar orta sıcaklıkta ve beyaz ile mavi renkteki yıldızlar ise en sıcak yıldızlardır.
♦  Güneş, sarı-turuncu renklerde olan bir yıldızdır.
♦  Yıldızlar da doğar, yaşar ve ölür.
♦ Ömrü biten yıldızlar, çok şiddetli patlama ile parçalanır ve uzay boşluğuna yayılır.
♦  Yıldızların ısı ve ışık kaynağı, nükleer enerjidir.

Geceleyin gökyüzüne baktığımızda yıldızların farklı şekiller oluşturacak biçimde birleştiğini görürüz. Bu şekilde sınıflandırılmış yıldızlara takım yıldızı adı verilir.

Büyük ayı, Küçük ayı, Akrep, Yay, Kuğu, Orion (Avcı), Çoban adlarıyla anılan 88 tane takım yıldızı olduğu saptanmıştır.

Kutup yıldızı olarak bilinen yıldız, küçük ayı takım yıldızının en parlak olanıdır. Kutup yıldızı kuzeyi gösterdiği için bu yıldız insanların yönlerini bulmaya yardım eder.

Gezegenler, Güneş adını verdiğimiz yıldızın çevresinde dolanan gök cisimlerindendir. Yıldızlar, ısı ve ışık kaynakları olduğu halde, gezegenler yıldızlardan aldıkları ışınları yansıtarak parlak görünürler. Buna göre gezegenler yıldızlardan soğuk ve daha küçük boyutludurlar. Gezegenlerin Güneş çevresindeki hareketlerinden dolayı konumları değişir. Yıldızlar ise bize çok uzak olduklarından geceleri yanıp sönen noktasal ışık kaynakları şeklinde görünürler. Gezegenler ise Dünya’dan kesinti-
siz olarak Işıklı biçimde görünürler.

Tarihin başlangıcından bu yana insanlar, geceleri gökyüzündeki kuyruklu yıldızları izlemişlerdir. Kuyruklu yıldızlar parlaklık bakımından birbirinden farklılıklar gösterirler. Bazıları ancak çok büyük
teleskoplarla görülebilir. Buz, donmuş gazlar ve tozla karışmış halde bulunan kayaç malzemelerinden oluşan kuyruklu yıldızlar, gezegenler gibi Güneş’in etrafında dolanırlar.

Kuyruklu yıldızlar, adlarının aksine yıldız değildirler. Meteor, Güneş sistemimizdeki, kendi yörüngelerinde dolanan küçük gök cisimlerinin genel adıdır. Meteorlar Dünya’ya düşerken yanarak arkalarında ışıklı bir iz bırakırlar. Bu Işıklı ize yıldız kayması denir.

“Kuyruklu yıldızlar içinde en ünlüsü Halley kuyruklu yıldızıdır. Dünya’dan 76 yılda bir gözlenebilir.”

Gök cisimleri arasındaki uzaklıkları kilometre ile ifade etmek çoğu zaman yetersiz kalır. Bunun için astronomlar bu uzaklıkları ışık yılı birimi ile ifade ederler. 1 ışık  yılı,  ışığın 1 yılda aldığı yoldur.
Işık yılı, uzunluk birimidir.

Güneş ve yıldızların hepsi galaksi (gökada) adı verilen çok büyük yıldızlar topluluğunun birer üyesidir. Uzayda farklı boyutlarda ve birbirlerinden uzakta milyonlarca galaksi bulunur.

Bizim Güneş Sistemimizin içinde bulunduğu galaksi Samanyolu galaksisi olarak da bilinir. Samanyolu gökadası, içinde 100 milyar yıldız bulunduran ve evrendeki bilinen en büyük gökada ‘dır.

İlgili Makaleler

Bir Yorum

Başa dön tuşu