The news is by your side.

- Advertisement -

Fiilde Yapı Konu Anlatımı-7.Sınıf

Fiilde yapı nedir? Bilindiği gibi fiil, eylem ifade eden kelimelerdir. Fiilde yapı çalışma kağıdı üzerinde çalışırsak, eylemler ise cümlede iş, oluş ya da durum anlamlarında kullanılır. Fiilde yapı konusu, bir fiilin basit, türemiş ya da birleşik mi olduğunu ifade eder. Bu kapsamda fiilde yapının temelde 3 ana başlık altında incelebildiğini ifade edebiliriz:

1. Basit Fiiller

2. Türemiş Fiiler

3. Birleşik Fiiller

  • Kurallı Birleşik Fiiler
  • Anlamca Kaynaşmış Birleşik Fiiller
  • Yardımcı Eylemle Oluşmuş Birleşik Fiiller

Şimdi bu başlıkları tek tek inceleyebiliriz.

Basit Fiiller

Bir fiil hiç ek almıyor ya da yalnızca çekim eki alıyorsa o fiilin yapı olarak basit eylem kapsamında bulunduğunu söyleyebiliriz. Konuyla ilgili aşağıdaki cümleleri örnek olarak vermek olanaklıdır:

  • Geldiklerini duydun mu sen? (“Duydun” fiili sadece çekim eki almıştır.)
  • Sen de çok kitap okumalısın.
  • Onlar da erken gittiler.
  • Kitaplardan hangisini seçeceksin?

Yukarıdaki gibi sıralanabilen cümlelerin her birinde basit fiil bulunmaktadır.

Türemiş Fiiller

Türemiş fiiller‘de temelde en az bir adet yapım eki kullanılması gerekir. Yapım eki bulunmayan fillerin türemiş olması mümkün değildir. Yapım ekine ek olarak fiilde çekim eki bulunabilir, bu herhangi bir sorun oluşturmaz. O halde içerisinde yapım eki bulunan ve birkaç kelimenin bir araya gelmesiyle oluşmayan fiiller türemiş eylem olarak adlandırılır. Hemen örneklere geçelim:

  • Bu yiyecekleri ben mi hazırlamışım?
  • O da saçlarını yaptıracak.
  • Gel, şu konuyu konuşalım da bir karar varalım.
  • Ben çok susadım, bir bardak su içsem iyi olacak.

Yukarıdaki örneklerin her biri, türemiş fiillere örnek olarak verilebilir.

Birleşik Fiiller

Birleşik fiiller, en az iki sözcüğün bir araya gelmesi ile oluşan fiillerdir. Bu fiiller yardımcı eylemle oluşabilir, çeşitli eklerle meydana gelebilir ya da en az iki kelimenin kaynaşması ile oluşabilir. Bu nedenle temelde birleşik eylemler 3 alt kategoriye ayrılır.

Kurallı Birleşik Fiiller

Kurallı birleşik fiiller, çeşitli eklerin yardımıyla oluşur. Bu ekler, en az iki sözcüğü bir araya getirir. O halde kurallı birleşik fiilleri temelde 4 alt kategoriye ayırabiliriz:

  • Sürerlik Fiili (-a kal, a-dur, a-koy, a-gör). Bir eylemin süregeldiğini ifade eder.
  • Yeterlik Fiili (-e bil): Bir şeye yeterli olunduğunu ifade etmek amacıyla kullanılır.
  • Tezlik Fiili (-i ver): Bir şeyin hızlıca yapıldığını ifade eder.
  • Yaklaşma Fiili (e yaz-): Bir eyleme yaklaşıldığını belirtir.

Yardımcı Eylemle Oluşturulan Birleşik Fiiller

Yardımcı eylemle oluşturulan birleşik fiiller bir isim ve etmek, olmak, eylemek, kılmak gibi yardımcı eylemlerin bir araya gelmesiyle oluşur. Yardımcı olmak, hasta olmak, kaybolmak, vb. kelimelerin her biri yardımcı eylemle oluşturulan birleşik eylemler kapsamında bulunur.

Anlamca Kaynaşmış Birleşik Fiiller

Bütün deyimler anlamca kaynaşmış birleşik fiiller kapsamındadır. Bir isim ve bir fiilden meydana gelir. Kulak kesilmek, dil dökmek, göze girmek vb. bu fiillere örnektir. Varsayalım, vazgeçtim vb. kelimeler ise tam kaynaşmış fiillerdir.

Yoruma kapalı.