Düşünceyi Geliştirmenin Yolları

Düşünceyi Geliştirmenin Yolları

Karşılaştırma

Herhangi bir düşünceyi ya da durumu aktarırken iki varlık veya iki kavram arasındaki benzerlik
ya da karşıtlıklardan yararlanmaktır. Karşılaştırma, konunun daha iyi anlaşılmasına yardımcı olur.

Örnek;
Güzel sanat dalları denince akla ilk önce tiyatro ve sinema geliyor. Bu iki sanat dalı birbirini beslese de ayrı yollarda yürüyor aslında. Tiyatro daha fazla yetenek gerektiren ve daha doğal bir sanat dalı. Her şey sahnede başlayıp sahnede bitiyor. Her şey oyuncuların yeteneğine bağlı. Ya mükemmel bir oyun çıkyor ya da hata ve kusurlar içeren bir oyun… Sinemada ise durum farklı. Filmin her bir karesini yeniden çekme olanağı mevcut. Sinemada en güzeline ulaşma kapısı açık. Ancak tiyatroda her şey seyircinin karşısında anlık gelişiyor.

Bu metinde tiyatro ile sinemanın karşılaştırıldığı görülmektedir.

Tanık Gösterme

Yazar, bir düşüncesini aktarırken konuyu inandırıcı kılmak için alanında söz sahibi ya da ünlü kişilerin sözlerinden yararlanır. Buna tanık gösterme denir. Bu yöntemde başkalarının aynı konuda söylediği sözler yazı içerisinde alıntı olarak gösterilir.
Tanık olarak düşüncesine başvurulan kişinin, konusunda uzman ve güvenilir olması gerekir.

Örnek;
Kimileri eleştiriyi bir sanat dalı olarak görmemektedir. Bu düşüncelerinde eleştirinin varlığını başka sanatlara borçlu olması etkilidir. Yani onun varlığı, kendisi dışında bir sanatı gerektirir, Oysaki bu, eksik bir düşüncedir. Evet, eleştirinin varlığı sanata bağlı olabilir ancak eleştiri olmadan sanat gelişemez. Gavarni: “Sanat soyluysa eleştiri de kutsaldır.” sözüyle eleştirinin değerini ortaya koyar.

Yazar, eleştirinin sanat olduğu konusunda düşüncelerini inandırıcı kılmak için Gavarni’nin bir sözünü aktarmış, onu tanık olarak göstermiştir

Örneklendirme

ileriye sürülen soyut düşüncenin somutlaştırılması veya açıklanan düşüncelerin daha iyi anlaşılması için kimi örnekler verilmesidir. Örneklendirme; söylenmek istenenin, okuyucunun kafasında canlandırılmasını sağlayan bir yöntemdir.

Örnek;
Denemeler, konusunu günlük yaşamdan, edebiyattan, sanattan ya da bilimden alır. Yazar, kişisel düşüncelerini iddiasız ve ispatsız dile getirir. Başarılı bir deneme kitabı, başlı başına bir hayat kürsüsüdür. Fransız edebiyatından Montaigne, İngiliz edebiyatın dan Bacon, okurlarına bu hayat kürsüsünden seslenir. Türk edebiyatında bu türün en başarılı örneklerini Suut Kemal Yetkin ve Nurullah Ataç vermiştir. Bu yazarlar, denemelerini zengin bir kültür ve içten bir anlatımla kaleme alır.

Bu metinde deneme yazarları örneklerle açıklanmıştır.

Tanımlama

Bir varlık veya kavramın belirgin olarak açıklanmasıdır. “… nedir?” sorusuna cevap veren cümleler, tanım cümlesidir. Tanım cümlesinin yer aldığı metinlerde tanımlamaya başvurulmuş demektir.

Örnek;
Anı, bir kimsenin kendi hayatını, yaşadığı dönemde tanık olduğu veya duyduğu olayları anlattığı yazılardır, Günlük ise kişinin hayatını, yaşadıklarını günü gününe anlattığı yazılardır. Anının en önemli özelliği yazarının hayatının belli bir kesitini alması ve çok sonra yazıya dökülmesidir. Anının ve günlüğün sınırlarını belirleyen, yazarın tercihleridir. Her iki tür de bu tercihler çerçevesinde hayat bulur.

Bu parçada tanımlamadan yararlanılmıştır. Birinci cümlede “anı”nın, ikinci cümlede “günlük”ün tanımlandığı görülmektedir.

Sayısal Verilerden Yararlanma

Düşünceyi inandırıcı kılmanın yollarından biri de sayısal verilerden yararlanmadır. İnsanlar okuduklarının sayılarla desteklendiğini görürlerse yazıyı daha da inandırıcı bulurlar. İstatistiklerin-sayılara karşı beslenen güvene bağlı olarak-inandırıcılık etkisi, savunulan düşüncelerin sayısal verilerle desteklenmesini getirmiştir. Güvenilir kaynakların sunduğu verilerin kullanılması yazarın inandırıcılığını büyük ölçüde artırır.

Örnek;
Dünya çapında her yıl 100 bin kişiyi etkileyen cilt kanserine çözüm geliştirildi. İtalya’da geliştirilen kremle, 3 seansta kanser %95 oranında iyileştirildi. Rhenium-188 atomundan elde edilen bu krem iki saat içinde kanserli bölgeye etki ederek hiçbir tıbbi müdahale gerektirmeden tümörü yok ediyor. Tedavi sonrasında radyasyonlu krem uygulanan bölgede yeni hücre oluşmaya başlıyor. Birkaç hafta içinde ise tümör tamamen yok oluyor. İtalyada 700 hasta üzerinde yapılan araştırmada, ilk seansta %85, üç seansta ise %95 oranında başarı sağlandığı açıklandı. Şimdi
benzer klinik deneyler Almanya ve Avusturya’da da yapılmaya başlanacak.

Bu parçada sayısal verilerden yararlanıldığı görülmektedir. Bu sayısal veriler sayesinde konu, daha inandırıcı kılınmak istenmiştir.

Benzetme

Aralarında benzerlik olan iki şeyden benzerlikçe zayıf olanı güçlü olanla anlatmaktır. Anlatımı zenginleştirmeyi amaçlayan bir düşünceyi geliştirme yoludur.
Paragrafın içinde yer yer bulunur, anlatıma güç katar.

Örnek;
Üst tepelerde bir süre hareketsiz duran kurtlar görünmez bir güçten komut almışlar gibi birdenbire fırladılar. Uçar gibiydiler. Bir üçgenin iki köşesinde bir noktaya ulaşmak ister gibi hâlleri vardı. Hiç sesleri çıkmıyordu.

Bu parçada benzetmeye başvurulmuştur. Kurtların hareketleri “gibi” edatının da yardımıyla benzetmeli bir anlatımla dile getirilmiştir.

Kişileştirme

İnsan olmayan varlıkları insan gibi algılayarak insana özgü nitelikleri o varlıklara vererek söz söylemeye denir.

Örnek;
Öğleden sonra hava, kış türküsünü mırıldanmaya başladı. İyiden iyiye soğudu, ova buz tutmaya başladı. Yel, yeniden poyraza döndü. Mavinin en güzeliyle pırıl pırıl ışıldayan gökyüzünün keyfi kaçtı. Ufukta boz bulutlar göründü. Güneş, bulutlara tutsak oldu.

Bu parçada “hava, gökyüzü, güneş”in insana özgü niteliklerle aktarıldığını görüyoruz. Dolayısıyla parçada kişileştirilmeye başvurulmuştur.

2021 LGS Konuları ve Soru Dağılımları (MEB)

» LGS Puan Hesaplama

Sözel Mantık Soruları çözmek için sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ LGS Türkçe deneme soruları çözmek için LGS Türkçe Deneme çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

No comment