Share on twitter
Share on facebook
Share on linkedin
Share on email
Dilin İşlevleri Kısaca

Dilin İşlevleri

Bu yazımızda sizler için Dilin İşlevleri Kısaca? konusunu derledik, Dilin İşlevleri Kısaca yazımızı güzel bir anlatımla sizler için hazırladık. Dilin İşlevleri Kısaca konusunu örnekleriyle birlikte okuyarak konusunu daha iyi anlayacaksınız. Dilin İşlevleri Kısaca sayfamızı arkadaşlarınızla veya sosyal medyada paylaşarak arkadaşlarınızda faydalanmasına yardımcı olabilirsiniz.

Dilin işlevlerini altı grupta toplayabiliriz:

» Göndergesel işlev
» Heyecana bağlı işlev
» Alıcıyı harekete geçirme işlevi
» Kanalı kontrol işlevi
» Dil ötesi (Üst dil) işlev
» Sanatsal (Şiirsel / Poetik) işlev

Göndergesel İşlev

Bir iletinin, mesajı olduğu gibi ifade etmesi amacıyla oluşturulmuş işlevdir. Başka bir ifadeyle dilin bilgi verme işlevidir. Burada amaç; ele alınan konuyla doğru, nesnel, gözlemlenebilir bilgi vermektir. Bu işlev daha çok kullanma kılavuzlarında, nesnel anlatılarda, bilimsel bildirilerde, kısa not ve özetlerde karşımıza çıkar.

Örnek: Bir dilin bütününde veya belirli bir çağda kullanılan kelimelerini alfabetik sıraya göre açıklayan esere sözlük denir.
Havadaki su buharının yoğunlaşma sonucunda sıvı ya da katı durumda yere düşmesine yağış denir.

Heyecana Bağlı İşlev

Bir ileti, göndericinin iletinin konusu karşısındaki duygu ve heyecanlarını dile getirmek amacıyla oluşturulmuşsa dil heyecana bağlı işlevde kullanılmıştır. Bu işlev, göndericinin kendi iletisine karşı tutum ve davranışını belirtir. Bu işlevde çoğunlukla duygular, heyecanlar, korkular, sevinç ve üzüntüler dile getirilir.

Örnek: Her taraf yanıyor, kaç da canını kurtar! / Eyvah, ütünün fişini çekmedim!
Aman Allah’ım! Başıma bunlar da mı gelecekti? / Yaşasın! Yarın bayram.

Alıcıyı Harekete Geçirme İşlevi

Bu işlevde ileti alıcıyı harekete geçirmek üzere düzenlenmiştir. İletinin bir çeşit çağrı niteliği taşıdığı bu işlevde amaç, alıcıda bir tepki ve davranış değişikliği yaratmaktır. Emir kipiyle çekimlenmiş cümlelerde dil, bu işleviyle kullanılır.

Örnek: Hemen elindekini bırak! / İçeri çok havasız pencereleri açın!
Bu alana çöp dökmeyiniz! / Dışarı çıkarken mutlaka paltonu giy!

Kanalı Kontrol İşlevi

Bir ileti, kanalın iletiyi iletmeye uygun olup olmadığını öğrenmek amacıyla düzenlenmişse dil, kanalı kontrol işlevinde kullanılmıştır. Gönderici ile alıcı arasında iletişimin kurulmasını, sürdürülmesini ya da kesilmesini sağlayan bu işlevde, iletinin içeriğinden çok iletişimin devam ettirilmesi önemlidir.

Örnek: Sesimi duyabiliyor musun? / Söylediklerimi iyice anladınız mı?
Gönderdiğim mesaj sana ulaştı mı? / Verdiğim ödevler yapıldı mı?

Dil Ötesi (Üst Dil ) İşlev

Bir ileti dille ilgili bilgi vermek üzere düzenlenmişse o iletide dil, dil ötesi işlevde kullanılmıştır. Dilin, dil ötesi işlevinde iletiler, dili açıklamak ve dille ilgili bilgi vermek amacıyla düzenlenir. Daha çok bilimsel metinlerde ve öğretme amaçlı konuşmalarda karşımıza çıkan dil ötesi işleve, günlük yaşamda da sıkça başvurulur. Örneğin “Sıfatlar isimleri niteleyen ve belirten sözcüklerdir.” cümlesinde ileti, dille ilgili bilgi vermek, başka bir iletiyi açıklamak üzere düzenlenmiştir.

Örnek: Yüklem, cümlenin sonunda olabileceği gibi başında ya da ortasında da bulunabilir.
Bitmiş cümlelerin sonuna nokta konur.

Sanatsal (Şiirsel / Poetik) İşlev

Dilin bir anlam aktarmaktan ziyade çağrışım uyandırdığı işlevidir. Dil bu işlevde kullanıldığında iletinin iletmek istediği husus, iletinin kendisindedir. Bu durumda ileti, kendisi dışında herhangi bir şeyi ifade etmez, yansıtmaz. Sanatsal metinler, kendinden başka bir şeyi ifade etmeye ihtiyaç duymaz; bir şiir sadece şiir olduğu için önemli ve anlamlıdır. Yani şiirin gerçeği, şiirin kendisidir.

Örnek:
Tarihin dilinden düşmez bu destan
Nehirler gazidir, dağlar kahraman
Her taşı bir yakut olan bu vatan
Can verme sırrına erenlerindir.

Türk Dili ve Edebiyatı Konularını Görmek İçin Linke Tıklayın

İLGİLİ YAZILAR

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı DYK Kurs Planı
Araştırma
Editör

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı DYK Kurs Planı 2021-2022

Ana Başlıklar;9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı DYK Kurs Planı 2021-2022Kurs Planları Nasıl Hazırlanırİlginizi Çekebilecek Konuları 9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı DYK Kurs Planı