The news is by your side.

- Advertisement -

Çekim Ekleri ve Örnekleri

Çekim Ekleri ve Örnekleri

Çekim Ekleri Nedir?

Eklendiği sözcüğün anlamını değiştirmeyen eklere çekim eki adı verilir.

» “Çiçekler çok güzel görünüyor.”
cümlesinde “çiçekler” sözcüğü “-ler” ekini almıştır. Ancak bu ek, “çiçek” sözcüğünün anlamını değiştirerek ondan yeni bir sözcük türetmemiştir. Dolaysıyla “-ler” eki, çekim ekidir.

Çekim ekleri kendi içinde isim çekim ekleri ve fiil çekim ekleri olmak üzere ikiye ayrılır.

İsim Çekim Ekleri

İsim çekim ekleri, isim ya da isim soylu sözcüklere eklenir.
isim çekim ekleri şunlardır:

1. Çokluk Eki

Eklendiği isimlere ya da isim soylu sözcüklere çoğulluk anlamı katan “-lar, -ler” ekidir.

» “Bayram öncesinde caddeler çok kalabalıktı”
cümlesinde “caddeler” sözcüğü “-ler” çokluk eki almıştır. “Caddeler” sözcüğünde “birden çok cadde” anlamı vardır. Yani çokluk eki “cadde” sözcüğüne çoğulluk anlamı katmıştır.

» “Çiçekler çok güzel kokuyor.”
» “Çocuklar, biraz sessiz olun!”
» “Yaralılar, ambulansla hastanelere götürülmüş.”
» “Balıklar havuzun içinde ne güzel yüzüyor!”

cümlelerindeki altı çizili sözcükler de çokluk ekini almıştır. Bu sözcüklerde de çoğulluk anlamı vardır.

“-lar, -ler” çokluk eki çoğulluk anlamının yanında başka anlamlar da bildirir.”

» “Bu akşam teyzemlere gideceğiz.”
cümlesinde “aile” anlamı,
» “Almanlar, yazın Alanya’ya geliyor.”
cümlesinde “millet” anlamı,
» “Murat Beyler biraz sonra burada olur.”
cümlesinde “saygı” anlamı,
» Zavallı çocuk, ateşler içinde kıvranıyor”
cümlesinde “abartma” anlamı bildirmektedir.

“-lar, -ler” çokluk ekiyle üçüncü çoğul şahıs eki olan “-lar, -ler”i karıştırmamak gerekir. Çokluk eki isimlere, şahıs eki fiilere gelir.

» “Çocuklar, mutfakta yemek yiyorlar.”
cümlesinde “çocuk” ismine gelen “-lar” eki çokluk ekidir. Burada birden fazla çocuk anlamı vardır. Ancak “yiyorlar” sözcüğündeki “-lar” ise 3. çoğul șahıs ekidir. Bu ek de “ye-” fiiline gelmiştir.

 

2. Durum (Hal) Eki

Hál ekleri, ismin cümle içindeki görevlerini belirler, başka sözcüklerle farklı anlam ilgisi kurmalarını sağlar. Türkçede dört hâl eki vardır:
a. Yönelme durum eki (“-e” hál eki): Eklendiği isimlere yönelme, yaklaşma anlamı katan “-e,-a” ekidir.

» “Paketleri eve bıraktım.”
cümlesinde “ev” ismi, yönelme durum ekini almıştır. Cümlede “bırak-” eyleminin “eve” yöneldiğini görüyoruz.

» “Çiçekleri bize mi getirdiniz?”
» “Onun gibisine rastlamadım.”
» “Gazateye şöyle bir göz attı.”
cümlelerindeki altı çizili sözcükler de yönelme durum ekini almıştır.
b. Bulunma durum eki (“-de” hâl eki): Türkçede “-de, -da” eki, isimlere bulunma anlamı katar. Bulunma durum ekleri “-da, -de, -ta, -te”dir.

» “Kitapta çok önemli bilgiler vardı.”
cümlesinde “kitap” sözcüğü “-de” hâl ekini almıştır. “Kitapta” sözcüğünde “bulunma” anlamı vardır. Cümleden “bilgilerin kitapta bulunduğu” anlamını çıkarıyoruz.

» “İstedikleriniz bizde yoktu.”
» “Tepelerde çam ağaçları gördük.”
» “Çantam otobüste kalmıştı.”
cümlelerindeki altı çizili sözcükler, bulunma durum ekini almıştır.
c. Ayrılma durum eki (“-den” hal eki): İsimlerin “-den” hâl ekini almış biçimlerine ayrılma durumu adı verilir. Bu eki alan sözcükler “bir yerden, bir şeyden ayrılma” anlamını bildirir. Ayrılma durum ekleri “-dan, -den, -tan, -ten”dir.

» “Eylem, biraz önce sinemadan gelmiş.”
cümlesinde “sinemadan” sözcüğünde ayrılma durum eki vardır. Cümlede “Eylem’in sinemadan ayrıldığı” anlamı vardır. Bu anlamı “sinema” sözcüğüne gelen “-den” hâl eki sağlamıştır.

Belirtme durum eki (“-i” hâl eki): Bu durum eki, eklendiği isimlere belirtme anlamı katar. Belirtme durum ekini alan sözcükler “neyi, kimi” sorularına cevap verir.

» “Pikniğe beni de götürün.”

cümlesinde isim soylu bir sözcük olan “ben” kişi zamiri -i” hal ekini almıştır. Bu ek, “ben” kişisini belirtmiştir.

“Kimi götürün?” sorusunu sorduğumuzda”beni” cevabını alıyoruz.

 

3. Tamlayan (İlgi) Eki

isim tamlamalarında tamlayanın, yani birinci unsurun aldığı”-ın, -in, -nın, -nin” eklerine tamlayan eki adı verilir.

» “Fırtınada evin çatısı uçmuş.”
cümlesinde “evin çatısı” ad tamlamasında tamlayan
olan “ev” sözcüğündeki “-in” eki, tamlayan ekidir.

» “Artık yolun sonu görünüyor.”
cümlesinde “yol” sözcüğüne gelen “-un” eki, tamlayan ekidir. Bu ek, “yol” sözcüğü ile “son” sözcüğü arasında ilgi kurarak isim tamlaması yapmıştır.

» “Çiçeklerin kokusu çok güzeldi.”
» “Kutunun içinde ne var?”
» Arabanın lastiği patlamış.”
cümlelerindeki altı çizili sözcükler de tamlayan eki almıştır.

4. İyelik (Tamlanan) Eki

Türkçede isim tamlamalarında ikinci unsurun, yani tamlananın aldığı eklere “iyelik eki” ya da “tamlanan eki” denir. İyelik ekleri, eklendiği sözcüğü tamlayana ya da başka bir sözcüğe bağlayıp aitlik ilgisi kurar.

» “Sağ gözüm ağrıyordu.”
cümlesinde “gözüm” sözcüğündeki “-üm” eki, iyelik ekidir. Sözcüğe “Kimin gözü?” sorusunu yönelttiğimizde “benim” cevabını alırız. Demek ki “göz” sözcüğü 1. tekil kişiye (ben) aittir.

5. Eşitlik Eki

İsimlere ya da isim soylu sözcüklere gelerek, farklı anlam ilgileri kuran “-ca,-ce” ekine eşitlik eki adı verilir.

» “Orada bize dostça davrandılar.”
cümlesinde “dost” sözcüğüne gelen “-ça” eki eşitlik ekidir. Bu eşitlik eki benzerlik ilgisi kurmuştur. Sözcükte “dost gibi” anlamı vardır.

 

Fiil Çekim Ekleri

Fiilleri çekimlemeye yarayan kip ve kişi ekleri fiil çekim ekleridir.

» “Buraya birkaç kez geldim.”
cümlesinde “gel-” fiiline gelen “-di”, kip ekidir. “-m” ise 1. tekil kişi ekidir. Her ikisi de fiil çekim ekidir.
Görüldüğü üzere bu ekler, “gez-” fiilinin anlamını değiştirmemiştir. Sonuçta bunlar da çekim ekidir.
2021 LGS Konuları ve Soru Dağılımları (MEB)

» LGS Puan Hesaplama

Test Soruları

⇒ 5. Sınıf Kök ve Ek Testi Çözmek İçin 5. Sınıf Kök ve Ek Test Soruları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 6. Sınıf Kök ve Ek Testi Çözmek İçin 6. Sınıf Kök ve Ek Test Soruları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 5. Sınıf Türkçe test soruları çözmek için 5. Sınıf Türkçe Testleri Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz

⇒ 6. Sınıf Türkçe test soruları çözmek için 6. Sınıf Türkçe Testleri Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ 7. Sınıf Türkçe test soruları çözmek için 7. Sınıf Türkçe Testleri Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ 8. sınıf Türkçe testleri çözmek için 8. Sınıf Türkçe Testleri Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ Tüm sınıfların Türkçe testlerini görmek için Türkçe Testi Çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Türkçe Konuları

Çekim Ekleri Çalışma Kağıdı indirmek için linke tıklayın.

Türkçe Çalışma Kağıdı indirmek için linke tıklayın.

⇒ 5. Sınıf Türkçe Konularını Görmek İçin 5. Sınıf Türkçe Konuları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 6. Sınıf Türkçe Konularını Görmek İçin 6. Sınıf Türkçe Konuları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 7. Sınıf Türkçe Konularını Görmek İçin 7. Sınıf Türkçe Konuları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

⇒ 8. Sınıf Türkçe Konularını Görmek İçin 8. Sınıf Türkçe Konuları Sayfamızı Ziyaret Edebilirsiniz.

Sözel Mantık Soruları çözmek için sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

⇒ LGS Türkçe deneme soruları çözmek için LGS Türkçe Deneme çöz sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

1 yorum
  1. haydut diyor

    Çekim Ekleri için Teşekkürler

Yoruma kapalı.